Café đối với người Việt là không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày, có thể vì Việt Nam là một trong những quốc gia trồng cà phê lớn trên thế giới, nên văn hóa cà phê cũng là một loại văn hóa với những đặc trưng.

Café du nhập vào Việt Nam từ bao giờ?

Chúng ta biết rất ít về thời khởi đầu của những quán café ở Việt Nam. Các hàng quán café lúc đầu mở ra để phục vụ lớp người này, nhất là tại các trung tâm thành thị và gần những công sở hoặc trại lính của Pháp.Trong Thế chiến 1, vì nhu cầu nhân lực, nước Pháp có truyền mộ hàng trăm ngàn lính thợ sang Tây, chủ yếu không phải cho chiến đấu mà cho những công binh xưởng ở hậu cứ. Khi hết chiến cuộc, những người này trở về và sau nhiều năm đã quen với nếp sống bên Tây, trong đó có tập quán uống café.

Café được pha chế giản tiện trong những bình lớn, và những cái lọc to như chiếc vớ nên còn gọi là cafe bít tất, để có thể phục vụ cho đông đảo khách hàng cùng một lúc. Điều kiện vệ sinh, thẩm mỹ, không khí, cũng như sự phục vụ, chăm sóc khách hàng không hoàn toàn được như mong muốn – nhưng bù lại, ngoài cái giá bình dân, chủ quán không quan tâm và không gây phiền hà gì cho khách và địa điểm lại rất thuận tiện vì thường ở ngay ngã ba, ngã tư và kết hợp việc bán điểm tâm hoặc ăn trưa.

Kén chọn và đẳng cấp hơn thì có những quán cafe chuyên biệt, phục vụ nghiêm túc và thanh lịch cho những thân chủ trung lưu, có bà hoặc cô chủ quán, người phục vụ cho nhu cầu từng cá nhân và thường rành sở thích của từng người. Các quán này yên tĩnh và lâu dần trở thành nơi lui tới của từng giới thượng lưu, để thay cho việc tiếp khách tại nhà.

Những quán café đắt tiền, không gian rộng thoáng, giá cả cao với tiêu chuẩn theo phong cách châu Âu, từ hàng ghế lộ thiên ngoài hiên (terrace) đến những bánh trái điểm tâm chủ yếu nhằm phục vụ cho thân chủ là các viên chức thuộc địa và tư sản người Pháp. Trong khi đó, với đa số người bình dân Việt Nam, thì một chiếc bếp lò, vài cái ghế thấp trong mái hiên nhà, hoặc mỗi góc phố cũng là nơi mỗi sáng hoặc tối có thể ghé vào trước khi đi làm, đi học, hoặc chuyện gẫu với bạn bè trước khi về ngủ ở một chỗ thân quen gần nhà.

Những khu chợ, rạp hát, chỗ giải trí, sân vận động, trường học… đều là những môi trường thuận tiện cho những quán café mọc ra. Đối với giới thanh niên, sinh viên, học sinh ở thành thị, quán café giải khát thường là địa điểm đầu tiên để học tập sự trưởng thành làm người lớn, tự do kết tụ bạn bè hợp với túi tiền.

Café và những thói quen bình dị của người Việt

Có thể nói rằng, 80% người Việt Nam gắn bó với café thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày, và tỷ lệ những người có niềm đam mê mãnh liệt với café là không hề nhỏ. Văn hóa café của người Việt Nam cũng rất đa dạng, và thói quen uống café của mỗi người cũng không hề giống nhau.

Người miền Bắc ở Việt Nam hầu hết thích uống café phin nhỏ giọt, nhẹ nhàng; café phin không chỉ chứa đựng trọn vẹn phong vị của café nguyên chất, mà nó còn phản ánh lối sống nhẹ nhàng chậm rãi của người uống café.

Ở miền Nam hay cụ thể là Sài Gòn, rất ít nơi phục vụ café phin cho khách hàng, nhịp sống vội vàng và nhộn nhịp hơn khiến cho nhiều tín đồ cà phê dù đam mê hương vị của café phin nhưng cũng khó có thể tận hưởng nó một cách hoàn toàn. Café sữa đá (ở miền Nam) hay nâu đá (ở miền Bắc) là một trong những thức uống kinh điển nhất và dễ uống nhất tại Việt Nam. Khi kết hợp với các loại sữa, hương vị café rất khác và mang đến sự trải nghiệm tuỵet vời hơn cho người sử dụng. Người Việt Nam có thể uống café sữa từ ngày này qua ngày khác, và một ngày cũng có thể uống đến vài ly café sữa cũng không vấn đề gì.

Với một số người nhạy cảm với café thì bạc xỉu chính là lựa chọn tuyệt vời, cũng cách pha chế đó nhưng sữa nhiều hơn và café ít hơn tạo nên một thức uống lý tưởng cho các bạn trẻ hoặc phái đẹp.

Không phải tự nhiên, thói quen “đi café” của người Việt đã tạo nên một văn hóa cà phê trẻ trung hơn. Đi café – có thể không nhất thiết sẽ uống cà phê, tuy nhiên “đi café” hầu như đã trở thành một khái niệm thay thế tuyệt vời cho những cuộc hẹn, những lời khó nói hay chỉ đơn thuần là một khoảnh khắc giải khuây.

Nhiều người “đi café” để tán gẫu cùng bạn bè, “đi café” để gặp gỡ một đối tác, “đi café” để giải tỏa căng thẳng, để xem đá bóng hay đơn giản chỉ là một thói quen. Văn hóa “đi café” đã trở thành một loại văn hóa café mới của người Việt.

Nói đến các thói quen về café của người Việt thì rất nhiều không thể kể hết, bởi lẽ một đất nước tạo ra sản lượng café lớn trên thế giới, thì có lẽ không hề khó hiểu khi hầu như đại đa số người Việt Nam đều uống được và phần lớn không thể thiếu café mỗi ngày.